Kiểm tra chuyên ngành vẫn chưa thực sự tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

(HQ Online)- Đẩy mạnh cải cách công tác quản lý, kiểm tra chuyên ngành ( KTCN) đối với hàng hóa XK, NK là vấn đề được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo quyết liệt trong những năm qua. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Hải quan phỏng vấn ông Ngô Minh Hải, Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về hải quan (Tổng cục Hải quan).

Qua công tác quản lý của cơ quan Hải quan, ông đánh giá như thế nào về kết quả cải cách quản lý, KTCN đối với hàng hóa XK, NK trong thời gian qua?

– Trên thực tế trong công tác quản lý, KTCN thời gian qua vẫn còn những điểm chưa thực sự tạo thuận lợi cho hoạt động XK, NK. Chính vì vậy liên tiếp trong các năm từ 2014 đến 2018, Chính phủ đã có các Nghị quyết 19/NQ-CP về các nhiệm vụ và giải pháp để cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, trong đó có các nội dung chỉ đạo về cải cách về quản lý, KTCN. Thời gian qua, các bộ đã chủ động, tích cực trong việc cải cách công tác liên quan KTCN, tuy nhiên, trên thực tế phải nhìn nhận KTCN vẫn chưa thực sự tạo thuận lợi, vẫn là lực cản trong hoạt động XNK, liên quan đến cải thiện chỉ số giao dịch qua biên giới.

Thứ nhất, văn bản quy định liên quan đến quản lý, KTCN hiện nay cơ quan Hải quan đang thực hiện vẫn còn nhiều. Trong đó, nhiều danh mục hàng hóa ban hành (danh mục kiểm tra, giấy phép, điều kiện XK, NK) chưa có mã HS, nhiều mặt hàng chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn để thực hiện kiểm tra, còn sự chồng chéo trong kiểm tra.

Thứ hai, phương pháp thực hiện KTCN vẫn chủ yếu thủ công, chưa áp dụng mạnh mẽ ứng dụng CNTT trong kiểm tra, các cơ quan, đơn vị KTCN vẫn kiểm tra theo lô hàng, kiểm tra đi, kiểm tra lại… ảnh hưởng kéo dài thời gian thông quan.

Thứ ba, liên quan đến cơ sở vật chất, nguồn lực để thực hiện KTCN. Rất nhiều văn bản quy định thực hiện KTCN tại cửa khẩu, nhưng thực tế hầu hết ở cửa khẩu chỉ có lực lượng Hải quan, Biên phòng, Kiểm dịch, còn các lực lượng khác liên quan đến quản lý, KTCN hầu như không có ở cửa khẩu, thực hiện việc kiểm tra chủ yếu thực hiện sâu trong nội địa. Và thời gian kiểm tra vẫn trong khâu thông quan.

Thứ tư, về phía DN, không ít DN chưa nắm rõ các quy định, yêu cầu về quản lý và KTCN dẫn đến bị động trong thực hiện các quy định. Một số ít DN đã lợi dụng các quy định chưa chặt chẽ trong hoạt động KTCN để thực hiện không đúng quy định.

Thứ năm, việc phối hợp cung cấp thông tin giữa các cơ quan có liên quan đến KTCN trong thời gian qua còn hạn chế, đặc biệt là việc trao đổi giữa các cơ quan có liên quan đến KTCN và giữa các đơn vị kiểm tra với cơ quan Hải quan.

Đấy là những nguyên nhân dẫn đến công tác KTCN mặc dù có chuyển biến nhất định nhưng vẫn chưa thực sự tạo thuận lợi cho DN.

Theo ông, để thực hiện đúng tiến độ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đề ra là giảm tỉ lệ KTCN xuống 10%, các bộ, ngành cần thực hiện các giải pháp gì?

– Để thực hiện mục tiêu của Chính phủ đặt ra trong Nghị quyết 19/NQ-CP năm 2018, tôi cho rằng các bộ cần tiếp tục rà soát, bổ sung những văn bản liên quan đến quản lý, KTCN.

Cách đây 3 năm Quyết định 2026/QĐ-TTg giao các bộ, ngành sửa 87 văn bản nhưng qua thống kê việc sửa đổi, bổ sung chậm so với tiến độ. Năm thứ nhất sửa đổi, bổ sung được 27%, năm thứ hai sửa đổi, bổ sung được hơn 40%, rất may đến năm 2018 các bộ, ngành đã sửa đổi, bổ sung được cơ bản, 95%. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện quản lý, KTCN, các bộ, ngành vẫn cần rà soát các văn bản, quy định rõ việc kiểm tra trước thông quan phải rõ mã số HS. Hiện nay theo thống kê của cơ quan Hải quan có 164 danh mục hàng liên quan đến quản lý, KTCN nhưng hiện vẫn còn 29 danh mục chưa có mã số.

Bên cạnh đó, trong việc sửa yêu cầu các bộ, sớm ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn kiểm tra. Theo thống kê mới nhất của cơ quan Hải quan, có tới 25% mặt hàng thuộc đối tượng kiểm tra chất lượng còn thiếu tiêu chuẩn, quy chuẩn kiểm tra. Ví dụ, lĩnh vực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, thực hiện Quyết định 73/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định danh mục phế liệu được phép NK từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất, nhưng đến nay vẫn có đến 50% mặt hàng thuộc danh mục này chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn kiểm tra.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động KTCN, hiện nay Bộ Tài chính cũng đang chủ trì phối hợp với các bộ, ngành có liên quan trình Chính phủ quy định thực hiện thủ tục hải quan thông qua Cơ chế một cửa quốc gia (NSW), Cơ chế một cửa ASEAN và KTCN đối với hàng hóa XNK.

Một giải pháp nữa tôi cho rằng rất quan trọng đó thay đổi phương pháp kiểm tra trên cơ sở áp dụng phương pháp quản lý rủi ro, đánh giá mức độ vi phạm, rủi ro của hàng hóa, DN để áp dụng cách thức quản lý, không nên kiểm tra toàn bộ mà kết quả kiểm tra tỉ lệ phát hiện rất thấp.

Tăng cường nguồn lực cho việc kiểm tra, đầu tư cơ sở vật chất, nguồn lực cần thiết theo địa bàn để thực hiện kiểm tra ngay tại cửa khẩu.

Tăng cường thông tin truyền thông, thời gian qua nhiều DN khi làm thủ tục XK, NK hàng hóa chưa nắm vững quy định pháp luật liên quan quản lý, KTCN nên rất lúng túng, dẫn đến kéo dài thời gian. DN chưa có bộ phận chuyên trách, chuyên sâu kiểm tra.

Bên cạnh đó, giải pháp sử dụng cơ chế bảo lãnh thông quan để tạo thuận lợi cho DN cũng cần nghiên cứu áp dụng. Giải pháp này ở một số nước tiên tiến trên thế giới đã sử dụng. Hiện nay, đã có chính sách bảo lãnh với thuế, nhưng có thể mở rộng áp dụng bảo lãnh đối với các chứng từ có liên quan đến việc tạo thuận lợi cho hoạt động NK, NK.

Xin cảm ơn ông!

Nguồn:baohaiquan

Cải cách của ngành Hải quan ngày càng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

(HQ Online)- Trong những năm gần đây, ngành Tài chính, trong đó có Tổng cục Hải quan luôn được đánh giá là đi đầu trong cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho DN. Những kết quả này có được không chỉ nhờ sự nỗ lực của toàn ngành mà còn có sự phối hợp tích cực của cộng đồng DN và giới chuyên gia.

Nhìn lại một năm đã qua, cộng đồng DN đặt nhiều kỳ vọng vào sự thay đổi khi ngành Hải quan triển khai hàng loạt dịch vụ, công cụ mới cũng như cắt giảm nhiều về thủ tục hành chính. Các DN đều tỏ ra phấn khởi khi Hải quan triển khai Đề án nộp thuế điện tử qua ngân hàng phối hợp thu và thông quan 24/7; chính thức vận hành Hệ thống dịch vụ công trực tuyến; triển khai Cơ chế một cửa đường hàng không; triển khai thí điểm Hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng biển, hàng không… Những hoạt động này không chỉ góp phần vào thắng lợi chung của toàn nền kinh tế mà còn giúp các DN thêm điều kiện, thêm cơ hội đầu tư và thêm niềm tin, hy vọng vào môi trường kinh doanh, để Việt Nam thành “điểm đến” lý tưởng cho các nhà đầu tư nước ngoài.

TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI): Thủ tục hải quan cần nhanh chóng vươn tới chuẩn mực OECD

Có thể nói Bộ Tài chính, ngành Hải quan, Thuế là những đơn vị đi đầu trong làn sóng cải cách thể chế. Bộ Tài chính là Bộ tiên phong trong thực hiện đối thoại định kỳ với cộng đồng DN. Trên cơ sở lắng nghe ý kiến của DN, Bộ Tài chính đã có những đề xuất dẫn đường cho các bộ, ngành khác trong việc cải thiện môi trường kinh doanh. Đáng chú ý, mới đây Bộ Tài chính đã đưa ra dự án một luật sửa đổi nhiều luật, nghị định… giúp tạo thuận lợi cho DN. Bên cạnh đó, đối với việc thực hiện Chính phủ điện tử, ngành Tài chính cũng đi đầu với gần 100% DN kê khai nộp thuế điện tử, thực hiện thủ tục thông quan qua mạng… Do đó, qua tìm hiểu tại DN cho thấy, thời gian thông quan hàng hóa qua biên giới chỉ còn dưới 10 ngày đối với hàng XK, dưới 12 ngày đối với hàng NK, đạt chỉ tiêu đặt ra tại các Nghị quyết 19 và 35 của Chính phủ.

Tuy nhiên, hiện nay, vấn đề cần tăng cường hơn nữa là kiểm tra chuyên ngành trong hoạt động XNK. Việc này hiện chưa được cải thiện nhiều do có liên quan đến 12 bộ, ngành. Nhưng theo tôi, vai trò của Tổng cục Hải quan vô cùng quan trọng. Nhiều việc, Bộ Tài chính phải đứng ra chủ trì, đề xuất mạnh mẽ để thúc đẩy cải thiện thủ tục hành chính trong kiểm tra chuyên ngành, đặc biệt là nhìn ra nước ngoài xem kinh nghiệm, cách thức để có những đề xuất hợp lý. Tôi cho rằng, có những việc giao được cho ngành Hải quan thì nên để ngành Hải quan làm. Ngoài ra, các cơ quan quản lý nên tính tới phương án thực hiện xã hội hóa mạnh mẽ kiểm tra chuyên ngành, kể cả thủ tục thông quan. Bởi rõ ràng, nhiều thủ tục kiểm tra chuyên ngành đòi hỏi phương tiện, thiết bị hiện đại để kiểm định, phân tích…; nếu trong trường hợp nhà nước không đủ kinh phí trang bị thì hãy xã hội hóa, thuê dịch vụ tư nhân có uy tín, có năng lực để tăng cường thiết bị, giảm thiểu công việc cho cơ quan hành chính.

Như vậy, bên cạnh việc tăng cường giải quyết chính sách, cải cách thủ tục hành chính thì việc hiện đại hóa hải quan và rút ngắn thời gian kiểm tra chuyên ngành cần sự chung tay, nỗ lực quyết tâm của các bộ, ngành và cả dịch vụ tư nhân. Trong các lĩnh vực hành chính, lĩnh vực hải quan phải nhanh chóng và quyết liệt nhất vươn tới chuẩn mực của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD); điều này không những tạo thuận lợi cho DN mà còn là điều kiện cần thiết để tăng cường mời gọi, thu hút đầu tư nước ngoài.

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM): Hải quan là một trong những đơn vị có tư duy cải cách tốt nhất

Hải quan là một trong những đơn vị có tư duy, tầm nhìn cải cách tốt nhất. Điều đó được thể hiện qua việc cơ quan Hải quan đã tiếp cận thông lệ quốc tế, triển khai cách thức quản lý chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, quản lý DN dựa trên mức độ rủi ro và mức độ tuân thủ của DN. Đi cùng với đó, cơ quan Hải quan cũng đã thiết kế bộ máy công cụ để thực hiện việc cải cách hiệu quả. Tôi đánh giá rất tích cực tư duy cải cách cũng như quy trình hoạt động của ngành Hải quan. Sự đổi thay, cải cách của ngành thời gian qua có tác động khá tích cực trong thúc đẩy phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, trên thực tế khi làm thủ tục hải quan ở đâu đó vẫn còn xảy ra tình trạng DN phải bỏ ra chi phí “bôi trơn” cho công chức hải quan. Điều này đòi hỏi sự thay đổi về cách thức và thái độ làm việc, cần chú trọng nhiều hơn vào đội ngũ công chức. Ở góc độ của DN cũng cần bỏ thói quen đưa phong bì. Việc đưa và nhận phong bì khi làm thủ tục có thể đã là thói quen, là hiện tượng của cuộc sống, phải thay đổi. Động thái này cần nhiều bên cùng hành động. Trong đó, lực lượng công chức nhà nước đi trước, hạn chế gây phiền hà cho DN. Điều này cũng có thể được thúc đẩy bằng cách ngày càng điện tử hóa nhiều hơn, tránh sự tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ nhà nước và DN.

Dược sĩ Lê Việt Hùng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dược Sài Gòn (Sapharco): Nhiều chương trình quản lý tự động được ứng dụng vào thủ tục hải quan

Là DN nhập khẩu dược phẩm lớn, chuyên làm thủ tục tại Chi cục Hải quan sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, trong hơn 30 năm hoạt động, với sự quan tâm, hỗ trợ nhiệt tình của cơ quan Hải quan và các cơ quan chức năng, công ty đã phát triển nhanh và trở thành một trong những DN hàng đầu trong lĩnh vực nhập khẩu, sản xuất và phân phối dược phẩm, thiết bị y tế tại Việt Nam. Với việc ứng dụng nhiều chương trình quản lý tự động, thủ tục hải quan hiện nay rất nhanh chóng, ngày càng được cải thiện, tạo thuận lợi hơn cho DN. Cán bộ, công chức hải quan cũng rất nhiệt tình, nhanh chóng, không gây khó khăn, phiền hà gì trong quá trình làm thủ tục.

Hàng hóa nhập khẩu của Sapharco chủ yếu là thuốc và đặc biệt là vắc xin, cần phải bảo quản đặc biệt theo quy định của nhà sản xuất nên DN cần được hỗ trợ rút ngắn thời gian làm thủ tục hải quan. Mặc dù DN đã được cơ quan Hải quan bố trí làm thủ tục tại cửa ưu tiên, tuy nhiên do các mặt hàng này thuộc mặt hàng nhập khẩu phải chịu sự quản lý chuyên ngành, nên không thuộc diện được phân luồng Xanh, do đó vẫn còn ảnh hưởng đến thời gian thông quan, chi phí, cũng như chất lượng của hàng hóa.

Sắp tới, Cục Hải quan TP.HCM triển khai thí điểm hệ thống quản lý hải quan hiện đại tại cảng biển, sân bay, chúng tôi hy vọng hàng hóa XNK của DN sẽ được thông quan thuận lợi hơn nữa, hỗ trợ DN trong sản xuất, kinh doanh.

Ông Dương Văn Phi, Phó Giám đốc Petrolimex Sài Gòn: Doanh nghiệp đánh giá cao sự đồng hành của cơ quan Hải quan

Xăng dầu là mặt hàng đặc thù, hàng năm thừa ủy quyền của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, Petrolimex Sài Gòn làm thủ tục nhập khẩu tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 3 với số lượng rất lớn. Với nhiều chương trình hiện đại hóa, cải cách thủ tục của ngành Hải quan trong thời gian qua, việc thực hiện nhập khẩu hàng hóa của đơn vị ngày càng thuận lợi. Trong quá trình làm thủ tục, chúng tôi đã nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ cơ quan Hải quan nói chung và Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 3 nói riêng. Mọi vướng mắc trong quá trình làm thủ tục hải quan DN phản ánh đều được lãnh đạo Chi cục và Đội thủ tục xăng dầu giải đáp, hướng dẫn tận tình, cụ thể.

Bên cạnh đó, cơ quan Hải quan còn gần gũi, đồng hành với DN thể hiện qua các hội nghị đối thoại, tiếp xúc với DN. Đặc biệt, đầu năm 2017, lãnh đạo Cục Hải quan TP.HCM cũng đã trực tiếp đến làm việc với DN vừa để nắm kế hoạch hoạt động của DN, vừa giải đáp, ghi nhận các vướng mắc khó khăn của DN trong hoạt động XNK hàng hóa. Chúng tôi ghi nhận và đánh giá rất cao sự đồng hành, hỗ trợ này của cơ quan Hải quan nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác hải quan – DN để cùng phát triển, giúp DN thuận lợi hơn trong sản xuất kinh doanh, đóng góp cho ngân sách Nhà nước.

Để hoạt động XNK xăng dầu được thuận lợi hơn nữa, DN rất mong tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ của cơ quan Hải quan nói chung và Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 3 nói riêng trong công tác làm thủ tục hải quan, đặc biệt là thanh khoản hoàn thuế; duy trì đối thoại chuyên đề giữa Hải quan và DN…

Nguồn:baohaiquan